PODRÓŻE,  TURCJA

Obrazki ze Stambułu

Dziś pokażę Ci obrazki ze Stambułu. Stambuł zwiedzaliśmy w lipcu 2021 roku. To jedyne miasto na świecie położone na dwóch kontynentach – w Europie i w Azji. Dziś przed nami centrum starego miasta. Zapraszam na spacer. 🙂

Nie sposób opisać tego miasta w kilku krótkich artykułach. W Stambule byliśmy niecałe dwie doby i tylko dzięki organizacji całego programu zwiedzania udało nam się zobaczyć kilka najważniejszych obiektów. Pisałem już w artykule pt. „W drodze do Stambułu”, że osoby zamieszkałe nawet 150 kilometrów od centrum tej metropolii mają w adresie wpisany Stambuł. Dwie doby w tym mieście pozwalają z lekka poczuć jego atmosferę i pomagają zorientować się na co zwrócić uwagę podczas kolejnej wizyty samemu.

Błękitny Meczet

Sztandarowymi punktami zwiedzania starego miasta w Stambule są oczywiście meczety – Błękitny i Hagia Sophia, wielki bazar i pałac sułtana Topkapı, o którym napisałem oddzielny artykuł. Zabytki te znajdują się w niewielkiej odległości od siebie, tak że można je zobaczyć podczas jednego spaceru.

Hagia Sophia

Hagia Sophia

To bez wątpienia najważniejsze dzieło architektury bizantyjskiej. Powstała w latach 326-360 za panowania cesarza Konstantyna Wielkiego i jego syna, jako kościół Mądrości Bożej. Stała się najważniejszą świątynia Bizancjum i miejscem koronacji cesarzy. Przez pierwsze dwa wieki spłonęła, a także dwukrotnie została zniszczona.

Hagia Sophia

Obecny kształt zawdzięcza cesarzowi Justynianowi I Wielkiemu, świętemu prawosławnemu, który w latach 532 – 537 nakazał odbudowę świątyni. Przez kolejne ponad 4 wieki ponownie dwukrotnie została zniszczona przez trzęsienia ziemi, jednak na bieżąco ją odbudowywano. Warto tutaj wspomnieć, że przez tysiąc lat była to największa budowla sakralna na świecie! 🙂 Hagia Sophia pełniła rolę świątyni zarówno dla prawosławnych, jak i dla katolików, aż do zdobycia Konstantynopola przez Turków osmańskich w 1453 roku.

Tugra Mehmeta II Zdobywcy

Sułtan Mehmed II Zdobywca natychmiast polecił zamienić ją w meczet, a na dowód tego przy wejściu nakazał powiesić tugrę – herb panującego w danym państwie islamskim władcy, będącą jednocześnie godłem państwowym. Zapis tugry mówi: Mahmud chan, syn Abdülhamida, zawsze zwycięski”. Tugra w sposób jasny określała, kto tutaj rządzi!

Medaliony

Tureccy najeźdźcy, co prawda zasłonili część chrześcijańskich mozaik wewnątrz świątyni, jednak wzmocnili konstrukcję budowli oraz dobudowali 4 charakterystyczne minarety. Wnętrze świątyni wyłożono też dywanami, a od wieku XVI dokonywano wielu przeróbek i upiększeń, dodając między innymi medaliony z imionami Mahometa i kalifów.

Mirhab

Miejsce ołtarza zajął mirhab, odchylony jednak o 10 stopni względem osi budynku, aby mógł dokładnie wskazywać kierunek Mekki.

Najnowsza historia meczetu

Gruntownego remontu dokonano w świątyni w połowie XIX wieku pod nadzorem szwajcarskich architektów i wiele z tego wyposażenia przetrwało do dziś, mimo że w 1894 roku Hagia Sophia ponownie ucierpiała na skutek trzęsienia ziemi. Szczególne wrażenie robią ogromne żyrandole.

W końcu po odzyskaniu niepodległości przez Turcję w 1923 roku, pierwszy jej prezydent Mustafa Kemal Atatürk podjął w 1934 roku decyzję o przekształceniu obiektu w muzeum. Atatürk był jasno zdeklarowanym zwolennikiem świeckości państwa, podkreślając, że tylko słabe rządy muszą podpierać się religią i wsparciem „kościelnych” hierarchów. Hagia Sophia służyła ponad 900 lat chrześcijanom i prawie 500 lat muzułmanom.

Dekret prezydenta Erdoğana

Jednak w lipcu 2020 roku obecny prezydent Turcji Recep Erdoğan wydał dekret, w którym przywrócił świątynię muzułmanom. Sprzeciw wyraziła opinia międzynarodowa, a także zwierzchnicy kościołów wschodnich. Prezydencki dekret w oryginale można zobaczyć przy wejściu do świątyni. Jakże wymownie wygląda obok umieszczonej tuż obok tugry Mehmeda II Zbodywcy. Naprawdę zmusza to do chwili refleksji, a historia ponoć lubi się powtarzać.

Zasłony chrześcijańskich mozaik
Zasłony chrześcijańskich mozaik

Piękne chrześcijańskie mozaiki, pochodzące z X wieku są obecnie zasłaniane podczas nabożeństw muzułmańskich.

Aby wejść do środka należy zakryć ramiona i kolana, zdjąć buty i zostawić je w specjalnych szafkach. Kobiety dodatkowo osłaniają włosy chustami. Należy zachować powagę i uszanować modlących się wiernych, a fotografie należy wykonywać bez lampy błyskowej i trzaskającej migawki.

Obrazki ze Stambułu – Błękitny Meczet

Błękitny Meczet

Meczet wybudowano w latach 1609-1616 z polecenia młodego sułtana Ahmeda I. Błękitny Meczet miał w zamiarach władcy przyćmić przepychem istniejący tuż obok meczet Hagia Sofia. Poza tym miał być wotum dla Allaha za „niezbyt grzeczne” prowadzenie się sułtana w młodości. Choć to musiało być naprawdę wcześnie, bo decyzję o budowie sułtan podjął mając zaledwie 19 lat! 🙂

Kolumny, zwane „słoniowymi nogami”

Meczet wybudowano na planie zbliżonym do kwadratu o bokach ponad 51 na ponad 53 m i wsparto go na czterech kolumnach o średnicy 5 metrów, zwanych „słoniowymi nogami”. Naprawdę robią wrażenie. Nigdy wcześniej nie widzieliśmy takich potężnych kolumn.

Błękitny Meczet ma sześć minaretów, co jest ewenementem w sztuce islamskiej. Jak głosi legenda sułtan Ahmed I nakazał architektowi wybudować „złote” minarety, używając słowa „altin”. Architekt mógł usłyszeć słowo „alti”, co oznaczało „sześć” i tyle minaretów wybudowano.

Niestety podczas naszej wycieczki w meczecie trwał remont. „Wnętrze” meczetu mogliśmy podziwiać tylko na reprodukcjach, w których dowiedzieliśmy się, że nazwa „błękitny” pochodzi od koloru płytek ceramicznych, którymi na polecenie sułtana wyłożono ściany świątyni.

Dolny poziom meczetu

W lipcu 2021 roku podczas naszej wycieczki udostępniony dla turystów był tylko dolny poziom meczetu.

Remont ma się zakończyć do 2023 roku, w którym będzie obchodzone 100 lecie niepodległości Turcji. To będzie dobry czas na odwiedzenie Stambułu.

Wielki Bazar

Wielki Bazar

Spacer do Wielkiego Bazaru od meczetu Hagia Sophia i Błękitnego Meczetu zajmuje kilkanaście minut.

Posąg Teodozjusza

Warto podejść jeszcze do posągu Teodozjusza – oryginalnej iglicy przywiezionej ze starożytnego Egiptu.

Horus

Dumnie spogląda z niej bóg Horus – pamiętasz jego świątynię w egipskim Edfu?

Wielki Bazar ma powierzchnię około 30 hektarów, a istniał już w czasach Bizancjum, początkowo jednak jako odkryty plac. Po zdobyciu Konstantynopola przez Turków osmańskich, także i na bramach bazaru w 1461 roku sułtan Mehmed II Zdobywca polecił umieścić swoją tugrę.

Tugra sułtańska nad bramą

Od 1464 roku z polecenia sułtana rozpoczęto budowę pawilonów handlowych. W pierwszej kolejności otrzymali je antykwariusze i jubilerzy.

W miarę upływu lat dobudowywano kolejne pawilony i sklepiki, a po każdym pożarze, czy trzęsieniu ziemi bazar na bieżąco odbudowywano.

Uliczki bazaru

Dziś to około 3500 sklepików na ponad 60 uliczkach w krytym kompleksie. Do bazaru wiodą 22 bramy – koniecznie zapamiętaj numer bramy, aby trafić z powrotem na zbiórkę grupy.

Oczywiście osoby zwiedzające indywidualnie mogą do woli zagubić się (dosłownie) w plątaninie uliczek. Lubię takie miejsca, bo pokazują prawdziwe życie mieszkańców, którzy również tutaj chodzą na zakupy.

Choć dziś coraz więcej stoisk rezygnuje z tradycyjnych towarów, jak przyprawy, czy ręcznie robione dywany na rzecz pamiątek dla turystów. Sporo jest też wyrobów z Chin.

Codzienny chaos

Dziś bazar wykracza poza rzeczone bramy i handel odbywa się na wielu przyległych uliczkach. Jednak sprzedawcy nie są nachalni, nie oponują też, kiedy fotografujemy ich towary.

Panuje tu chaos, a w powietrzu unoszą się aromaty ziół, przypraw, czy kosmetyków. Na pewno warto zobaczyć jako ciekawostkę.

Rozglądając się wokół na pewno dostrzeżemy pracujące dzieci. Te obrazki ze Stambułu może kłócą się z naszym wyobrażeniem dzieciństwa, jako idyllicznego okresu życia. Jednak nie należy zapominać, że jeszcze nasi rodzice często bardzo ciężko pracowali choćby w polu, kiedy w gospodarstwach nie było tyle maszyn, a dzieci były najtańszą siłą roboczą.

Obrazki ze Stambułu

Niech więc nas tak bardzo nie dziwi, że tureckie dzieci pracują – może chcą zarobić na wakacje, a może po prostu muszą.

Dzieci sprzedające wodę

Sprzedają butelkowaną wodę, drobne zabawki, a także dostarczają towar do bazarowych sklepików. 

Urzekły nas obrazki ze Stambułu. W programie wycieczki objazdowej po Turcji Orient Extra z biura podróży Itaka czeka nas jeszcze rejs po Bosforze, a także wycieczka fakultatywna Stambuł nocą. Ale o tym będzie już w kolejnym artykule.

Podobało Ci się w centrum Stambułu? A może znasz te miejsca z autopsji? Podziel się ze mną proszę w komentarzach.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *