PODRÓŻE,  UKRAINA

Ławra Peczersko – Kijowska

Przed nami Ławra Peczersko – Kijowska (ukr. Києво-Печерська лавра). To kompleks świątynno – muzealny nazywany “matką prawosławnych monasterów słowiańskich”. Ławra to absolutne must see podczas zwiedzania Kijowa. Zapraszam na spacer. 🙂

Plan Ławry

Obszar

Ławra zlokalizowana jest na wzgórzu przy brzegu Dniepru. W skład kompleksu wchodzą budynki świątynne, klasztorne, gospodarcze i mieszkalne. Cały kompleks zajmuje około 30 hektarów, a widać go już z samolotu.

Widok z samolotu

Na dokładne zwiedzenie trzeba przeznaczyć minimum 4-5 godzin. Do Ławry najłatwiej dostać się ze stacji metra Arsenalna, która jak zapewne pamiętasz, jest najgłębiej położoną stacją metra na świecie. Pisałem o tym we wpisie “Postsowiecki Kijów”. Wstęp do Ławry jest biletowany. Można wykupić oddzielne bilety na teren wewnątrz, na dzwonnicę i do muzeów.

Krótka historia

Ławrę założyli w XI wieku pierwsi mnisi – Antoni i Teodozjusz Peczorscy – późniejsi prawosławni święci. Antoni rozpoczynał swoją zakonną “karierę” w Grecji na świętej górze Athos, skąd w 1051 roku został wysłany na Ruś z misją zapoczątkowania monasteru. Osiadł w pieczarze nad Dnieprem. Szybko znalazł na Rusi naśladowców. Zamieszkali w olbrzymim labiryncie pieczar i korytarzy, które wydrążyli pod ziemią. Z czasem w pomieszczeniach tych utworzyli kaplice i zaczęli dokonywać pochówków. Pomieszczenia nazywano pieczerami – stąd nazwa kompleksu.

Dzieje Ławry to odbicie dziejów całej Rusi Kijowskiej. Nie sposób opisać szczegółowo historii Ławry gdyż starczyłaby ona na oddzielny artykuł. Ławra przechodziła “z rąk do rąk” m.in Tatarów, książąt litewskich, a także najpotężniejszych rodów Rzeczypospolitej. W XVI i XVII wieku nastąpił największy rozkwit Ławry – działały tu papiernie, młyny, piekarnie, huty i cegielnie. Utworzono tu też pierwszą szkołę przycerkiewną, którą następnie przekształcono w słynną Akademię Kijowską, nazwaną później Akademią Mohylańską, na cześć świętego Piotra Mohyły – biskupa i metropolity kijowskiego. W XVIII wieku Ławrę dwukrotnie trawiły pożary, a od wieku XIX do Rewolucji Październikowej była głównym centrum pielgrzymkowym Wszechrusi. Rewolucja przejęła wiele dzieł i kosztowności, które zamierzono spieniężyć pod pretekstem pomocy dla ofiar “wielkiego głodu”. Jednak mimo historycznej zawieruchy utworzono tu w 1926 roku muzeum, które istnieje do dziś. Ławra ocalała pomimo odniesionych zniszczeń w czasie II wojny światowej, a w latach 90-tych XX wieku rozpoczęto liczne prace renowacyjne, które nadal trwają.

Ławra Peczersko – Kijowska, podobnie jak Sobór Sofijski zostały wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO w 1990 roku, co ułatwiło uzyskanie środków na renowację. Jest siedzibą Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Moskiewskiego. Ławra dzieli się na Górną i Dolną. Sporo tych informacji – zaczynamy zwiedzanie! 🙂

Ławra Górna

To część kompleksu o charakterze muzealnym, znajdująca się pod zarządem państwa.

Nadbramna Cerkiew Troicka

Cerkiew Troicka

Wchodzimy przez bramę nad którą nadbudowana jest Cerkiew Troicka, czyli Trójcy Świętej, nazywana też nadbramną. Pochodzi z XII wieku, jednak obecny wygląd uzyskała w XVII wieku dzięki staraniom hetmana Iwana Mazepy.

Malowidła wewnątrz cerkwi

Obecny jej wystrój jest określany mianem baroku kozackiego.

Ikonostas

Można w niej podziwiać piękny ikonostas oraz malowidła naścienne.

Poza murami Ławry znajduje się Cerkiew Spaska na Berestowie

Cerkiew Spaska na Berestowie

Cerkiew Wszystkich Świętych nad Bramą Targową

Przechodzimy przez budynki klasztorne oraz znajdującą się nad Bramą Targową Cerkiew Wszystkich Świętych. Cerkiew Spaska znajduje się poza murami kompleksu Ławry, ale warto do niej podejść. Pamiętaj jednak, że bilet należy kupić na terenie kompleksu i dopiero dojść do cerkwi.

To pochodząca z początku XII wieku cerkiew, wewnątrz której znajdziemy oryginalne i dobrze zachowane freski z tamtego okresu. Po cerkwi oprowadza przewodnik w języku ukraińskim, ale z grubsza można go zrozumieć. 🙂

Podpis św. Piotra Mohyły

Ciekawostką jest oryginalny, pochodzący z XVII wieku, podpis na ścianie św. Piotra Mohyły – pochowanego również w Ławrze. To ten podpis po prawej stronie okienka. Zarys pierwotnych murów z XII wieku pokazują pozostałości fundamentów wokół cerkwi.

Cerkiew Uspieńska

Sobór katedralny Zaśnięcia Matki Bożej – tzw. Cerkiew Uspieńska

To centralna cerkiew na głównym placu Ławry.

Zrekonstruowany budynek z XI wieku

Pierwotny budynek cerkwi, pochodzący z XI wieku, zrekonstruowano w obecnym budynku, wzniesionym już w wieku XVIII w stylu baroku ukraińskiego.

Ikonostas

Wewnątrz możemy podziwiać przebogaty ikonostas oraz liczne malowidła.

Najważniejsze miejsce w soborze zajmuje przywieziona z Konstantynopola w XI wieku ikona Zaśnięcia Matki Bożej.

Ikona Zaśnięcia Matki Bożej

Można ją porównać z wizerunkiem Matki Bożej Częstochowskiej na Jasnej Górze. Wiele osób, nie zważając na covidowe obostrzenia, podchodziło i całowało ją. W Cerkwi Uspieńskiej obowiązują zasady ubioru – trzeba mieć zakryte ramiona i kolana, a kobiety dodatkowo chustę na głowie.

Wielka Dzwonnica

Wielka Dzwonnica

Dzwonnica ma ponad 96 metrów wysokości, a wzniesiono ją w okresie baroku w XVIII wieku. Warto na nią wejść, aby podziwiać oszałamiający widok z góry.

Widać całą Ławrę i sporą część Kijowa. Widać także Dniepr, po którym odbyliśmy rejs podziwiając Ławrę od strony rzeki w promieniach zachodzącego słońca.

Muzeum Kosztowności Ukrainy

Muzeum znajduje się w budynku dawnej piekarni z tyłu Cerkwi Uspieńskiej. Weszliśmy z ciekawości. Bilet normalny kosztował 90 hrywien, czyli około 15 złotych, ulgowy – 50 hrywien.

Najsłynniejszy eksponat – złoty naszyjnik scytyjski

Spędziliśmy tam ponad godzinę nie mogąc napatrzyć się na piękno zgromadzonych tam eksponatów. Szczególnie piękny był właśnie misternie rzeźbiony złoty naszyjnik scytyjski.

Złote ozdoby ubioru Scytów

Na szczególną uwagę zasługuje kolekcja złotnictwa scytyjskiego. Scytowie to nadczarnomorskie plemiona, zajmujące się głównie hodowlą bydła, które zamieszkiwały te tereny od około VIII do II wieku p.n.e. Byli to ludzie zamożni, sądząc po wykopaliskach.

Tak wyglądali mama z dzieckiem, których grób odnaleziono

W ziemnych kurhanach, w których znajdowały się ich grobowce znajdowano złote ozdoby nakryć głowy, płaszczy, mankietów i butów, a także naszyjniki, czy broszki.

Scytowie. Grób matki i dziecka.

Na terenie muzeum możemy podziwiać grób matki z dzieckiem zrekonstruowany z najdrobniejszymi szczegółami. Naprawdę robi wrażenie! 🙂

Znajdują się ty też naczynia liturgiczne, monstrancje, czy ozdobne wydania biblii, używane w cerkwiach, a także przedmioty codziennego użytku. Warto zobaczyć! 🙂 Więcej informacji na temat Muzeum Kosztowności Ukrainy znajdziesz tutaj.

Z lewej strony Trapezna Pałata

Cerkiew Trapezna – tzw. Trapezna Pałata

Mijamy ją przechodząc już w stronę Ławry Dolnej.

Wnętrze cerkwi

Cerkiew wybudowano w XIX wieku, a obecnie pełni rolę soboru katedralnego metropolii kijowskiej.

Zejście do Ławry Dolnej

Ławra Dolna

To miejsce kultu i zamieszkania mnichów. Nie wszystkie budynki w tej części są udostępniane do zwiedzania. Należy zachować tu powagę i spokój, obowiązują też trochę bardziej restrykcyjne normy ubioru. Szczególnie dotyczy to właśnie pieczar.

Zwiedza się je w absolutnej ciszy, kobiety otrzymują chusty do nakrycia głowy i długie spódnice. W pieczarach jest nikłe oświetlenie, a zwiedzający dostają do rąk małe świeczki.

Pieczary są udostępnione na terenie tzw. Galerii Pieczar Bliższych. Część z nich to właśnie te XI wieczne jamy, w których rozpoczynali swą działalność Antoni i Teodozjusz Peczorscy. Długość korytarzy ma około 200 metrów, a głębokość sięga 20 metrów pod ziemią. Osoby z klaustrofobią mogą czuć dyskomfort. Wewnątrz jest dosyć duszno, co potęgują jeszcze palone świece.

Pieczary

Po obydwu stronach wąskich korytarzy, na cokolikach i półkach wydrążonych w ścianach, znajdują się trumny znamienitych postaci. Leżą tu święci, władcy i książęta, hetmani, wojewodowie, arcybiskupi i biskupi. Każda trumna ma szklane wieko, można więc zobaczyć wnętrze. Wszyscy ubrani są odświętnie, mają jednak przykryte twarze. Na terenie pieczar nie należy robić zdjęć z lampą błyskową, ale też bez lampy należy fotografować bardzo dyskretnie i bez trzasku migawki. Ponadto trzeba uszanować powagę mocno rozmodlonych wiernych, którzy po kolei całują szklane trumny. Obostrzenia covidowe i tu nie obowiązują.

Cerkiew w pieczarach

W pieczarach znajdują się także maleńkie, podziemne cerkiewki. Lubię zwiedzać takie miejsca, albowiem są dla mnie lekcją pokory, chwilą zatrzymania i zastanowienia się nad własnym życiem, które zakończy się kiedyś tak jak ich.

Druga część korytarzy tzw. Pieczary Dalsze nie są udostępnione do zwiedzania.

Cerkiew Narodzenia Bogurodzicy

Cerkiew Narodzenia Bogurodzicy

Spacerując dalej po terenie Ławry Dolnej dochodzimy do Cerkwi Narodzenia Bogurodzicy.

Po drodze mijamy stoiska z lokalnymi produktami, coś na kształt naszego odpustu. Byliśmy w Kijowie w połowie sierpnia, kiedy to, podobnie jak w Polsce 15-go sierpnia jest tam święto maryjne. Cerkiew Narodzenia Bogurodzicy wybudowano w końcu XVII wieku, a dzwonnicę w wieku XVIII.

Ławra Peczersko – Kijowska – widok z Cerkwi Narodzenia Bogurodzicy

Z tego miejsca rozciąga się ładny widok na całą Ławrę, a drugiej strony widać już Matkę Ojczyznę oraz Muzeum Wojny, o których już też pisałem.

Wokół cerkwi znajduje się również niewielka nekropolia.

Sporo było tego zwiedzania, dobrze, że na terenie można wypić kawę i zjeść słodką bułkę! 🙂

Jednak pamiętaj, aby zwiedzając Ławrę latem zabrać ze sobą wodę! Było bardzo gorąco!

Ławra na długo pozostanie w naszej pamięci – szczególnie pieczary i złoto Scyntów. Będąc z Kijowie – odwiedź koniecznie. Napisz proszę w komentarzach – podobała Ci się Ławra Peczersko – Kijowska?

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *